“Zo ben ik nu eenmaal,” zegt de cliënt tegenover me in de praktijk. De vrouw in kwestie voelt zich snel gekwetst. Ondanks haar voornemen om het voortaan anders te doen, valt ze steeds weer terug in oude patronen. Na de zoveelste mislukte poging om te stoppen met pleasen, kan ze niet anders concluderen dan dat dit nu eenmaal haar karakter is.
Voor mij als therapeut gaat er een alarmbel af zodra iemand zegt: “Zo ben ik nu eenmaal.” Want dit is niet iemands kern, maar een patroon dat ooit is ontstaan uit bescherming of overleving. Een automatische overlevingsreactie dus, die vaak onterecht het label karaktereigenschap krijgt.
Veel van de dingen die we zien als ‘karakter’ zijn eigenlijk reacties die we door de jaren heen aangeleerd hebben. Zoals:
Maar klopt dat wel? Vraag jij écht nooit om hulp omdat dat jouw karakter is? Of heb je misschien zó vaak het gevoel gehad dat je er alleen voor stond, dat je nu bang bent om iemand tot last te zijn? Bang dat anderen je lui, lastig of zwak vinden?
Wat als die reacties die je bestempelt als “zo ben ik nou eenmaal” geen karakter is? Maar je zenuwstelsel wat reageert vanuit oude overlevingsroutes? Patronen die ooit zinvol waren om je te beschermen in een stressvolle of traumatische situatie, maar je nu in de weg zitten.
Ik herken dit zelf heel goed. Jarenlang dacht ik: “Waarom ben ik zo gevoelig? Waarom lukt het mij niet gewoon?” Niemand had me ooit verteld dat dit te maken had met mijn zenuwstelsel. Ik dacht dat er iets mis was met mij. Ik probeerde mezelf te fixen, te beheersen, te verstoppen, maar niets hielp. Tot ik ontdekte: mijn lichaam faalde niet. Het deed precies wat het ooit had geleerd: mij beschermen, zelfs als die onveilige of stressvolle situatie allang voorbij was.
Dat inzicht gaf zoveel opluchting. Want het betekent dat je reacties géén bewijs zijn dat jij kapot, zwak of raar bent. Ze zijn het resultaat van een bijzonder goed werkend systeem dat op een diepere laag bezig is om jou veilig te houden. Je lichaam onthoudt wat je hoofd vergeten is, ook als de situatie allang niet meer speelt en de reactie nu niet meer helpend is.
Toch kan dat voelen alsof je jezelf saboteert: Waarom lukt het me niet om vol te houden? Waarom val ik steeds terug in oude patronen?
Het helpt niet om jezelf streng toe te spreken: “Niet zo stom doen, gewoon doorgaan.” Je zenuwstelsel werkt niet op wilskracht of verstand. Je kunt het niet forceren, je kunt het alleen begeleiden.
Verandering lukt niet alleen met je hoofd, want je lichaam reageert sneller dan je gedachten. Het is alsof je op het schild van een schildpad klopt: hoe harder je klopt, hoe minder hij naar buiten komt en zich zelfs verder terugtrekt. Je zenuwstelsel opent zich pas wanneer het zich veilig voelt.
Dat doe je door kleine, zachte stappen te nemen. Door met je lichaam te werken in plaats van ertegen. En vaak ook niet alleen, maar in co-regulatie: samen met iemand die veiligheid, nabijheid en afstemming biedt.
Een zenuwstelsel dat zich veilig voelt, durft nieuwe ervaringen toe te laten. Dan ontstaat er ruimte voor ontspanning, herstel en echte verandering.
De patronen die je nu dwars zitten, zoals je afsluiten tijdens een gesprek, moeite hebben met keuzes maken, of in paniek raken bij een kleine trigger, voelen nu lastig, maar het is juist een teken van hoe goed je lichaam zich heeft aangepast om jou veilig te houden.
Je bent niet stuk. Je lichaam is wijs. En nu mag je samenwerken met je lichaam om je weer veilig te voelen, en te leren luisteren naar je lichaam en zelf weer aan het stuur te staan.
Het kan spannend zijn om dit alleen te doen. Daarom begeleid ik je in mijn groepstraining Kalmeer je Zenuwstelsel. Acht weken lang neem ik je stap voor stap mee in praktische oefeningen en zachte methoden, zodat jij met meer rust en veiligheid in je lijf kunt zijn. In een kleine, veilige groep oefenen we samen zodat jij weer zelf aan het stuur staat.
De groepstraining start twee keer per jaar live. Mocht dat nog te spannend zijn, of heb je hem net gemist, dan is de online training Van Overleven naar Leven ook een fijne stap waarin je op je eigen tempo aan de slag kunt.
Daarin krijg je kleine, behapbare lessen en video’s. Juist door kleine stapjes en herhaling zorg je voor echte, blijvende verandering. Van Overleven naar Leven ondersteunt je en geeft je een stappenplan richting duurzaam herstel en weer écht leven. Dit is jouw eerste stap naar blijvende verandering.
Het maakt niet uit waar je begint. Het belangrijkste is dat je begint op een manier die bij jou op dit moment past – niet bij het niveau waarvan je vindt dat je zou moeten zijn. Je mag beginnen op jouw eigen tempo en op jouw unieke manier. Je kunt je hier aanmelden voor de groepstraining Kalmeer je Zenuwstelsel.